Gecikme ve Temerrüt Faizi Hesaplama
Hızlı Özet (AI Overview)
Gecikme (Temerrüt) Faizi Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Hukuk dilinde "Temerrüt", borçlunun borcunu zamanında ödemeyerek gecikmeye düşmesi demektir. Zamanında ödenmeyen senet, fatura, kira veya diğer alacaklara, alacaklının enflasyon karşısında zarar görmemesi için kanuni olarak işletilen faize Gecikme (Temerrüt) Faizi denir. Türkiye'de bu faiz oranları Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir.
Faiz Tutarı = (Anapara × Yıllık Faiz Oranı × Gecikilen Gün Sayısı) / 36500
Not: Borçlu ile alacaklı arasında özel bir sözleşme (Örn: "Gecikme halinde aylık %5 faiz işler" gibi) yoksa, mahkemeler ve icra daireleri devletin belirlediği bu "Yasal veya Ticari" oranları (Yıllık basit faiz) kullanır.
Yasal Faiz ile Ticari Avans Faizi Farkı
Diyelim ki 10.000 TL alacağınız var ve karşı taraf bunu 1 yıl geciktirdi.
- Yasal Faiz (Bireysel İşlemler): Eğer borç iki şahıs (vatandaş) arasındaysa veya ticari bir işleme dayanmıyorsa (Örn: Nafaka borcu, şahsi borç), Yasal Faiz oranı uygulanır (2024 yılı itibarıyla yıllık %9). 1 yıl gecikmeye 900 TL faiz biner.
- Ticari Avans Faizi (Şirketler/Esnaf): Eğer borcun kaynağı ticari bir iş (fatura, çek, iki şirket arası ticaret) ise, Avans Faizi talep edilebilir (2024 yılı itibarıyla yıllık %48 - %50 civarı). 1 yıl gecikmeye yaklaşık 4.800 TL faiz biner.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Gecikme faizine de faiz işler mi? (Bileşik faiz yasak mı?)Türk Borçlar Kanunu'na göre temerrüt (gecikme) faizine tekrar faiz yürütülemez (Bileşik faiz yasaktır). Yani 10.000 TL anapara üzerinden hesaplanan faiz, diğer ay anaparaya eklenip yeni bir faiz matrahı oluşturamaz. Her zaman ilk baştaki 10.000 TL anapara (Basit faiz) üzerinden günlük işler.
- Faiz, borcun vadesinin geldiği (ödeneceği) gün mü başlar?Hayır. Borcun vadesi gelmiş olsa bile, karşı tarafı yasal olarak "Temerrüde" düşürmeniz (Noterden ihtarname çekmeniz veya icra takibi başlatmanız) gerekir. İhtarname çekilmemişse, faiz genellikle davanın/icranın açıldığı gün başlar (Kesin vadeli senet/çek istisnaları hariç).
- Kredi kartı gecikme faizi de bu hesaba mı girer?Hayır. Bankaların kredi kartı ve kredi gecikme faizleri Merkez Bankası'nın bankacılık mevzuatına göre ayrı olarak (Aylık bileşik/akdi faiz üzerinden) belirlenir. Bu hesaplayıcı, vatandaşlar ve ticari şirketler arasındaki hukuki (icralık) alacak/borç davaları içindir.
Ticari Alacaklarda Gecikme ve Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır?
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) gereğince, ticari veya bireysel alacakların zamanında ödenmemesi durumunda alacaklı temerrüt faizi talep etme hakkına sahiptir. Faiz hesaplaması her zaman basit faiz esasına dayalı olarak ve 1 takvim yılı 365 gün kabul edilerek gün bazında yapılır.
Temerrüt Faizi Formülü
Toplam Faiz Tutarı = Anapara × (Yıllık Oran ÷ 100) × (Gecikilen Gün Sayısı ÷ 365)
Toplam Alacak = Anapara Borcu + Toplam Faiz Tutarı
Örneğin 100.000 TL'lik bir ticari alacağın yıllık %48 temerrüt faiziyle 90 gün gecikmesi durumunda; 100.000 × 0.48 × (90 ÷ 365) hesaplaması sonucunda tam 11.835,62 TL gecikme faizi tahakkuk eder.
Örnek Gecikme ve Temerrüt Faizi Tablosu (%48 Yıllık Oranla)
| Anapara Alacak Tutarı | Gecikme Süresi | Yıllık %48 Temerrüt Faizi Tutarı | Tahsil Edilecek Toplam Tutar |
|---|---|---|---|
| 50.000 TL | 30 Gün (1 Ay) | 1.972,60 TL | 51.972,60 TL |
| 100.000 TL | 90 Gün (3 Ay) | 11.835,62 TL | 111.835,62 TL |
| 250.000 TL | 180 Gün (6 Ay) | 59.178,08 TL | 309.178,08 TL |
* Tablodaki rakamlar 2026 yılı referans ticari temerrüt faiz oranı (%48) üzerinden 365 gün esasıyla hesaplanmıştır.
Gecikme Faizi ve Temerrüt İhtilaflarında Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış: Yıllık faiz oranını doğrudan ay sayısıyla çarparak faizi fazla bulmakDoğru: Faiz hesabı ay üzerinden değil, tam gün sayısı üzerinden 365 güne bölünerek (30, 31 veya 28 çeken aylar dikkate alınarak) hassas pro-rata yöntemiyle yapılmalıdır.
- Yanlış: Sözleşmede faiz oranı yazmıyorsa faiz talep edilemeyeceğini sanmakDoğru: Sözleşmede faiz oranı belirtilmemiş olsa dahi alacaklı, temerrüt oluştuktan sonra yasal olarak TCMB tarafından ilan edilen ticari temerrüt faizini talep etme hakkına sahiptir.
- Yanlış: Birikmiş faizlerin üzerine tekrar faiz yürütmeye (bileşik faiz) çalışmakDoğru: Türk Borçlar Kanunu 121. madde uyarınca temerrüt faizine ayrıca faiz yürütülemez (bileşik faiz yasağı). Sadece ana borç tutarı üzerinden basit faiz işlemeye devam eder.
Resmi Kaynaklar
- Gecikme ve temerrüt faizi algoritmaları, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 120. maddesi ve 3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Kanunu hükümlerine tam uyumlu olarak TCMB resmi oranlarıyla çalışır.TCMB Resmi Sitesi
Editoryal Bilgiler
Yasal Uyarı: Bu hesaplama yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Nihai ve kesin sonuçlar için ilgili resmi kurumların verileri ve uzman görüşleri esas alınmalıdır. Yapılan işlemlerde doğabilecek hatalardan Türkiye Hesaplama Merkezi sorumlu tutulamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ticari alacaklarda temerrüt faizi ne zaman işlemeye başlar?
Fatura veya sözleşmede kesin bir vade tarihi belirlenmişse, bu vadenin dolduğu günün ertesi gününden itibaren temerrüt faizi kendiliğinden işlemeye başlar. Eğer kesin vade yoksa, alacaklının borçluya ihtarnamede verdiği sürenin bitiminden itibaren faiz tahakkuk eder.
2026 yılı ticari işlerde uygulanan temerrüt ve yasal faiz oranları kaçtır?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından tebliğ edilen referans oranlara göre ticari işlerde temerrüt faiz oranı 2026 yılı için yıllık %48 düzeyindedir. Türk Borçlar Kanunu (TBK 120. madde) kapsamındaki genel yasal faiz oranı ise yıllık %24 olarak uygulanmaktadır.
Gecikme faizi basit faiz mi yoksa bileşik faiz yöntemiyle mi hesaplanır?
Türk hukuk sisteminde kural olarak bileşik faiz (faize faiz yürütülmesi) yasağı vardır. Bu nedenle hem yasal faiz hem de ticari temerrüt faizi her zaman basit faiz yöntemiyle ve 365 gün esasına göre günlük pro-rata olarak hesaplanır.
Ticari temerrüt faizi ile vergi gecikme zammı arasındaki fark nedir?
Vergi gecikme zammı 6183 sayılı kanuna göre kamu alacaklarında (vergi, SGK primi borçları) uygulanır. Ticari temerrüt faizi ise şahıslar veya şirketler arasındaki özel hukuk / ticaret hukuku kaynaklı alacaklarda Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve TBK hükümleri uyarınca işletilir.
Kısmi ödemelerde faiz hesabı nasıl yapılır?
Borçlar Kanunu Madde 100 gereği, borçlu faiz ve giderleri ödemede gecikmiş ise yapacağı kısmi ödeme öncelikle birikmiş faiz ve giderlerden düşülür. Kalan tutar anaparadan indirildikten sonra bakiye anapara üzerinden faiz işlemeye devam eder.